Een oude liefde hervonden

Op 7 juni 2021 was ik voor het eerst in ruim 20 jaar weer in een archief. En wel in het Stadsarchief van Rotterdam. Ik was juist daar omdat dat archief de bewaarplaats is van de achtergelaten documenten van de Scheepsbouwmeesters- en Machinefabrikantenvereeniging  te Rotterdam en Omgeving, de werkgeversorganisatie van de grote Rotterdamse scheepswerven. Ook de archieven van de Rotterdamsche Droogdok-Maatschappij (RDM) en het persoonlijke archief van D.C. Endert jr, directeur van de RDM tussen 1918 en 1951, liggen in dit Stadsarchief.

De jaren daarna heb ik vele dagen in diverse archieven doorgebracht. Onder meer in het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis (IISG) in Amsterdam. Daar liggen de nagelaten papieren van de Algemeene Nederlandsche Metaalbewerkersbond (ANMB), ook die van de Rotterdamse afdeling daarvan.
Waarom? Om meer te weten te komen over de ontwikkeling van zowel de Scheepsbouwmeestersvereeniging als van de ANMB in de Rotterdamse regio. Zij startten hun bestaan als gezworen vijanden, maar kwamen al snel tot een vorm van, wat ik noem, gewapende pacificatie.  De geschiedenis van deze organisaties en hun onderlinge relatie kan, lijkt me, een bijdrage leveren aan het begrip van de Nederlandse arbeidsverhoudingen gedurende het industriële tijdperk (±1890 - ±1985). Deze arbeidsverhoudingen zijn in mijn ogen al te vaak beschreven vanuit een nationaal perspectief, met de focus op de centrale organisaties en de nationale instituties. Juist het gezichtspunt van een cruciale bedrijfstak als de scheepsbouw biedt een beter zicht op de krachten die de werkgeversorganisaties en de vakbonden in elkaars armen dreven.

Eerdere publicaties over sociale geschiedenis

Op al wat latere leeftijd (28) ben ik gaan studeren, na gewerkt te hebben in achtereenvolgens een bouwmaterialenhandel, een inrichting voor gehandicapte kinderen en een timmerfabriek. Tijdens mijn studieperiode publiceerde ik drie hoofdstukken in het boek Een eeuw socialisme en arbeidersbeweging in Groningen (Wolters Noordhof 1986) en een artikel over de betekenis van Multatuli voor het opkomende socialisme tegen het einde van de negentiende eeuw, Wegbereider tegen wil en dank (Socialisme en Democratie, 1987). Tussen 1990 en 1999 werkte ik bij de Industriebond FNV, en werkte ik mee aan de biografie van de Algemene Nederlandse Metaalbewerkersbond, Organisatie in het ijzeren tijdperk (IISG 1995).

Overige publicaties

De afgelopen jaren heb ik vele boeken en artikelen gepubliceerd over medezeggenschap en arbeidsverhoudingen. Onder meer de boeken De ondernemingsraad en arbeidsvoorwaarden (SDU, 2003, tweede druk 2011), Uit mijn hoofd (Vakmedianet 2016), Hakken uit het zand, pleidooi voor een informele OR (Rendement 2021) en De praktijk van de medezeggenschap (Vakmedianet 2023). Artikelen verschenen onder meer in OndernemingsRaad (ReedBusiness), OR-Informatie (Kluwer/Vakmedianet) en OR-Rendement (Vakmedianet).

En verder…..

Woon ik op de Heijplaat, een prachtig dorp dat oorspronkelijk als fabrieksdorp van de RDM is gebouwd, voel ik me erg bevoorrecht dat ik de mogelijkheid en de tijd heb om de sociale geschiedenis van de Rotterdamse scheepsbouw te onderzoeken, en schrijf ik geregeld artikelen voor zowel het dorpsperiodiek Heijplaat Post als het populair historisch tijdschrift Ons Rotterdam.